Naratif 'Asal Bukan PH': Karma Politik Yang Menimpa Pakatan Harapan?

Kekalahan berturut-turut Pakatan Harapan (PH) di Sabah dan Johor menimbulkan persoalan penting: adakah ini satu bentuk karma politik apabila naratif 'asal bukan PH' kini berbalik menimpa gabungan yang pernah menggunakan sentimen serupa untuk menjatuhkan Barisan Nasional (BN) pada Pilihan Raya Umum Ke-14 (PRU14) dahulu?

Dejavu Yang Berbalik

Pada PRU14, PH berjaya menumbangkan BN yang memerintah selama 61 tahun dengan menggunakan naratif penolakan yang kuat terhadap kepimpinan Datuk Seri Najib Razak. Isu 1MDB, rasuah, salah guna kuasa, dan kos sara hidup menjadi pemangkin utama yang menyatukan rakyat untuk menolak BN . Ketika itu, ia bukanlah soal siapa yang pengundi mahu undi, tetapi siapa yang pengundi tidak mahu .

Kemenangan PH pada 2018 bukan sekadar kemenangan idea, tetapi kemenangan sentimen penolakan. Gelombang 'asal bukan Najib' dan 'asal bukan BN' berjaya membawa PH ke Putrajaya .

Kini, sejarah seolah-olah berulang dalam bentuk yang berbeza. Naratif 'Asalkan Bukan PH-DAP' menjadi antara faktor utama yang menyumbang kepada kekalahan PH di Johor . Apa yang pernah digunakan PH untuk menjatuhkan BN, kini digunakan untuk menjatuhkan PH sendiri.

Mengapa Naratif Ini Berkesan?

Pemerhati politik, Norman Daud menjelaskan bahawa naratif 'Asalkan Bukan PH-DAP' berjaya bukan kerana ia logik, tetapi kerana ia menyentuh emosi paling dalam iaitu rasa takut . Pihak lawan tidak menyerang prestasi gerak kerja calon PH, sebaliknya mereka menyerang masa depan identiti pengundi.

Strateginya mudah tetapi berkesan: menanam persepsi bahawa undi kepada PH adalah ancaman langsung kepada kelangsungan kuasa politik Melayu, kedudukan Islam, dan institusi Diraja . Apabila rasa takut berjaya dicetuskan, pemikiran rasional tentang manifesto ekonomi atau integriti calon akan ditolak ke tepi .

Di kawasan luar bandar dan pinggir bandar, naratif ini paling berjaya mewujudkan suasana di mana menyokong PH dianggap sebagai satu bentuk "tabu" atau kesalahan moral dari segi kaum dan agama . Pengundi atas pagar yang sebenarnya menyukai dasar PH akan memilih untuk play safe semasa hari mengundi bagi mengelakkan diri mereka dilihat menyimpang daripada konsensus komuniti setempat.

Persamaan dengan Era 'Asal Bukan Najib'

Terdapat persamaan yang menarik antara kedua-dua era ini. Pada PRU14, kempen PH menggunakan isu 1MDB dan rasuah untuk membina persepsi bahawa Najib dan BN adalah "kleptokrat" yang perlu ditumbangkan . Kemunculan semula Tun Dr Mahathir Mohamad daripada persaraan pada usia 93 tahun menjadi "obor yang menerangi kegelapan" bagi menyatukan sentimen penolakan terhadap Najib .

Kini, pihak lawan menggunakan isu 22 bulan pentadbiran PH 1.0 sebagai bukti bahawa PH tidak layak dipercayai. Setiap kali PH cuba membawa naratif pemulihan atau reformasi, pihak lawan akan memetik semula naratif lama: "Dulu masa 22 bulan pun korang buat macam ni" . Ini menyebabkan dakyah "DAP dominan" itu kelihatan seperti ada asas yang nyata di mata pengundi, bukannya sekadar rekaan kosong .

Kekalahan di Sabah dan Johor: Amaran Berganda

PRN Sabah 2025 menjadi amaran pertama apabila DAP gagal memenangi sebarang kerusi daripada lapan yang ditandingi, manakala PKR hanya memenangi satu kerusi . Ketika itu, ada yang menganggapnya sebagai anomali. Namun PRN Johor 2026 membuktikan ia bukan sekadar kebetulan.

Di Johor, DAP kehilangan empat kerusi yang disandangnya, termasuk Johor Jaya, Tangkak, Jementah dan Perling yang dirampas MCA serta MIC mewakili BN . Prestasi DAP merosot daripada 10 kerusi pada PRN 2022 kepada hanya enam kerusi kali ini . Ini bukan lagi sekadar masalah terpencil, tetapi satu isyarat jelas bahawa penolakan terhadap PH, terutamanya DAP, semakin meluas .

Penganalisis Azmi Hassan menyatakan bahawa kekalahan di beberapa kubu DAP yang dianggap kubu kuat, bahkan ada dengan majoriti agak besar, perlu menjadi isyarat bahawa pengundi bukan Melayu tidak berpuas hati dengan pencapaian DAP walaupun parti itu berada dalam kerajaan .

Kesan Terhadap PRN Negeri Sembilan

Kini, dengan PRN Negeri Sembilan berlangsung pada 1 Ogos, persoalannya: akankah gelombang yang sama melanda negeri ini? .

BN dan PN telah menjalin kerjasama di Negeri Sembilan dengan BN bertanding 25 kerusi manakala PN bertanding 11 kerusi . Perkembangan ini dilihat sebagai petanda BN semakin menjauhkan diri daripada Anwar dan kerajaan perpaduan di peringkat Persekutuan .

DAP pula dilaporkan akan mengadakan mesyuarat khas pada 16 Ogos bagi menilai hala tuju parti dalam kerajaan pimpinan Anwar . Meskipun DAP berikrar tidak akan meninggalkan kerajaan perpaduan sebelum tamat penggal pentadbiran semasa, gesaan dalaman untuk kembali bertanding menggunakan logo sendiri semakin kuat jika sokongan terus merosot .

Bukan Sekadar Naratif, Tetapi Peralihan Kepenggunaan

Namun, naratif 'asal bukan PH' sahaja tidak cukup untuk menjelaskan kekalahan PH. Terdapat peralihan yang lebih mendasar dalam kalangan pengundi.

Seperti yang dinyatakan dalam analisis di Berita Harian, pengundi hari ini semakin pragmatik. Mereka tidak lagi mudah dipengaruhi retorik dan slogan semata-mata. Mereka menilai parti politik berdasarkan kemampuan menawarkan penyelesaian terhadap masalah semasa .

Isu integriti dan rasuah yang berjaya membawa PH ke Putrajaya pada 2018 tidak lagi menjadi keutamaan utama selepas hampir lapan tahun. Pengundi lebih bimbang soal kos sara hidup, peluang pekerjaan, pendapatan isi rumah, harga rumah dan masa depan ekonomi keluarga mereka .

Mesej utama daripada PRN Johor ialah pengundi semakin beralih daripada politik penolakan kepada politik penawaran. Mereka bukan lagi sekadar mahu menolak sesuatu pihak, tetapi mahu diyakinkan mengapa mereka perlu memberikan sokongan kepada sesebuah parti . PH masih dilihat terlalu bergantung kepada isu politik lama yang pernah membawa mereka ke Putrajaya, seolah-olah sentimen sama masih mampu menghasilkan gelombang politik serupa .

Karma atau Peralihan Zaman?

Sama ada ini boleh dikategorikan sebagai "karma" atau sekadar peralihan zaman politik, hakikatnya PH kini berdepan dengan realiti yang pahit: naratif penolakan yang pernah membawa mereka ke tampuk kuasa kini berbalik menimpa mereka.

PH yang pernah menjadi wajah perubahan dan reformasi, kini dilihat sebahagian pengundi sebagai status quo yang gagal memenuhi janji. Pihak lawan pula berjaya mengeksploitasi sentimen ketakutan dan kekecewaan terhadap PH, sama seperti yang dilakukan PH terhadap BN suatu ketika dahulu.

Di Negeri Sembilan, ujian sebenar bakal tiba. PH yang bertahan sebagai kerajaan negeri di sana  perlu membuktikan bahawa mereka masih relevan dan mampu menawarkan sesuatu yang lebih daripada sekadar "bukan BN" atau "bukan PN". Kegagalan berbuat demikian mungkin akan menyaksikan gelombang penolakan yang sama melanda Negeri Sembilan, sekaligus mengesahkan bahawa apa yang berlaku di Sabah dan Johor bukan sekadar kebetulan, tetapi satu trend politik baharu yang perlu dihadapi.